| + ประวัติวัดหัวข่วง + |
คำว่า "หัวข่วง" คือ ลานกว้างๆ วัดหัวข่วงก็คือ วัดที่มีลานกว้างๆ ซึ่งตั้งอยู่เลขที่ 77 พ.มหาพรหม ต.ในเวียง อ.เมือง จ.น่าน ตั้งอยู่ในย่านประวัติศาสตร์สำคัญของเมืองน่าน
ในอดีต ใกล้กับ "หอคำ" ซึ่งเป็นตำหนักของเจ้าผู้ครองนครน่าน (ปัจจุบัน คือ พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติจังหวัดน่าน) วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร วัดภูมินทร์ คุ้มเจ้าราชบุตร
มีประวัติการก่อสร้างสมัยใดไม่ปรากฏชัดเจน แต่ปรากฏหลักฐานการซ่อมแซมปฏิสังขรณ์ พระอุโบสถวัดหัวข่วงครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ.2454 โดยเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ครอง
นครน่าน ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ต่อมาในปี พ.ศ.2470 สมัยพลตรีเจ้ามหาสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่านองค์สุดท้าย ได้ทำการบูรณะปฏิสังขรณ์ขึ้นอีกครั้ง
หนึ่ง วัดหัวข่วงได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ.2505 เป็นวัดที่มีความสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดน่าน เนื่องจากสิ่งก่อสร้างภายในวัดได้แก่ เจดีย์ พระอุโบสถ
ธรรมมาสน์ และหอไตร ล้วนมีรูปแบบศิลปกรรมแบบล้านนาอย่างแท้จริง กรมศิลปากร จึงได้ประกาศให้เป็นโบราณสถานแห่งชาติดังปรากฏในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 97
ตอนที่ 123
ลงวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ.2523
เจ้าอาวาสวัดหัวข่วงรูปปัจจุบัน คือ พระครูพิเศษนันทวุฒิ เจ้าคณะตำบลในเวียงเขต 2 |
| + ประวัติเจดีย์วัดหัวข่วง + |
เจดีย์วัดหัวข่วง ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงประสาท หรือเรือนทอง ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะล้านนา ฐานล่างทำเป็นหน้ากระดานสี่เหลี่ยม รับฐานบัวลูกแก้ว 2 ชั้น มีชั้นหน้ากระดาน
คั่นกลาง ฐานบัวลูกแก้วชั้นบนย่อเก็จรับเรือนธาตุไปจรดชั้นบัวถลาใต้องค์ระฆัง ส่วนเรือนธาตุมีซุ้มจรนัมด้านละซุ้ม ประดิษฐานพระัพุทธรูปปางมารวิชัยสำริด ที่มุมผนังทั้งสองข้าง
ปั้นเป็นรูปเทวดาทรงเครื่องยืนพนมมือเหนือชั้นอัสดง ตอนสุดเรือนธาตุเป็นชั้นบัวถลาซ้อนกัน 3 ชั้น องค์ระฆังมีขนาดเล็ก ไม่มีบัลลังก์ ลักษณะของรูปทรง โดยส่วนรวมคล้ายกับ
เจดีย์วัดโลกโมลี อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ซึ่งสร้างขึ้นระหว่างรัชกาลพระเมืองเกษเกล้า ราว พ.ศ.2071 แต่ส่วนฐานล่างและชั้นบัวถลาของเจดีย์ยกสูงขึ้น ทำให้มีลักษณะเรียวสูงกว่า
แสดงถึงพัฒนาการทรงรูปแบบที่ชาวเมืองน่านดัดแปลงนำมาใช้ในระยะหลัง ซึ่งคงมีอายุไม่เก่าไปกว่าครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 227 |
| + ประวัติหอไตร + |
"หอไตร" เป็นอาคารทรงสี่เหลี่ยมทรงสูง ใต้ถุนก่อทึบมีทางเข้าทางเดียวมีบันได ภายในอาคารชั้นบนของหอไตร ฝาผนังทำด้วยไม้ มีหน้าต่างด้านละหนึ่งบาน ยกเว้นด้านหลัง
หลังคาเป็นรูปจั่ว มีการลดชั้นแบบปั้นหยา หลังคาด้านบนมีช่อฟ้าใบระกา หอไตรเป็นศิลปะล้านนา ผสมผสานศิลปะพม่า โดยมีเจ้ามหาพรมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่านเป็นประธาน
สร้างพร้อมด้วยบุตร-ธิดา ญาติพี่น้อง คณะศรัทธาวัดหัวข่วงและประชาชนผู้มีจิตศรัทธาทุกคนร่วมกันสร้าง เพื่อไว้ค้ำชูพระพุทธศาสนา และเมื่อ พ.ศ.2473 เจ้าอาวาสวัดหัวข่วง
คือ พระอโนเป็นประธานฝ่ายสงฆ์ รวมกันสร้าง ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างครั้งนั้น 847 บาท |
| + ประวัติธรรมาสน์ + |
ธรรมาสน์ เป็นธรรมาสน์ทรงสี่เหลี่ยม ยอดเป็นรูปน้ำเต้าสลักลาย ลงรักปิดทองประดับกระจก สร้างถวายโดยแม่เจ้าบัวแว่น ณ น่าน เมื่อ พ.ศ.2458 และเจ้าราชวงศ์ เมื่อ
พ.ศ.2475 |
| + โบราณสถานและเสนาสนะที่จะบูรณะภายในวัดหัวข่วง ปัจจุบันและอนาคต + |
ความสำคัญและความผุพังของวัตถุนั้นๆ เรียงตามลำดับ ดังนี้
อันดับ 1 บูรณะอุโบสถที่กำลังบูรณะอยู่
อันดับ 2 ธรรมาสน์ในอุโบสถ
อันดับ 3 หอไตร
อันดับ 4 เจดีย์
อันดับ 5 ศาลาบาตรด้านหลัง
อันดับ 6 ทางเท้าในบริเวณวัด |
| ที่มา : พระครูพิเศษนันทวุฒิ |
| วัดหัวข่วง เลขที่ 77 ต.ในเวียง อ.เมือง จ.น่าน 55000 โทรศัพท์ 054-773105 , 089-5565060 ติดต่อ พระครูพิเศษนันทวุฒิ (เจ้าอาวาสวัดหัวข่วง) |
